Alleen landelijke toets
De reden waarom de Kiesraad de naam PRO zo makkelijk geaccepteerd heeft, is eenvoudig: bij de beoordeling van een registratie voor Tweede Kamerverkiezingen mag de Kiesraad niet toetsen aan lokaal geregistreerde aanduidingen. Lokale politieke partijen zijn natuurlijk niet opgenomen in het landelijke register dus daar heeft de Kiesraad gewoon geen rekening mee hoeven houden. De vraag of er gevaar voor verwarring bestaat, is dus überhaupt niet aan de orde gekomen.
Raad van State
De partij ProVeenendaal heeft eerder laten weten dat zij, als de Kiesraad PRO accepteert, in beroep gaat bij de Raad van State. En als dat niet werkt is er altijd nog de route naar de rechter. Maar wat zijn nu de kansen op succes voor de lokalen?
In beroep zal de Raad van State moeten kijken of de Kiesraad de Kieswet goed heeft toegepast. Het lijkt erop dat Kiesraad zorgvuldig te werk is gegaan, de wet geeft de Raad eenvoudigweg niet de bevoegdheid te kijken of een landelijke partij teveel lijkt op een lokaal geregistreerde partij. Ik moet eerlijk zeggen dat ik geen ervaring heb met dit soort beroepszaken bij de Raad van State, maar het zou mij toch verbazen als de Kiesraad hier wordt teruggefloten.
Lokaal uitvechten
Veel waarschijnlijker is het dat de Raad zal zeggen dat de Pro-partijen dit gewoon in hun eigen regio moeten uitvechten. Daar is namelijk voldoende ruimte voor. Bij gemeenteraadsverkiezingen moeten de lokale Centrale Stembureaus namelijk ook naar de landelijk geregistreerde namen kijken. Als het Stembureau denkt dat het publiek de naam van een landelijke partij kan verwarren met die van een plaatselijke partij, dan verbiedt het de landelijke partij zijn naam te gebruiken bij de lokale verkiezingen.
Soepel
Maar of het lokale Stembureau in dit geval van oordeel is dat ProVeenendaal met PRO verward zal worden, is naar mijn idee twijfelachtig, als ik kijk naar een beslissing uit 2025 van het Centraal Stembureau van de gemeente Voorne aan Zee. Volgens dit lokale stembureau lagen de namen van de partijen LEF en PARTIJ MET LEF ver genoeg uit elkaar en zou de kiezer ze niet verwarren. Maar als je deze lijn doortrekt dan kan PRO toch ook prima naast ProVeenendaal bestaan?
Geen merkrechten
Maar de opstandige partijen hebben nog meer pijlen op hun boog. Ze hebben ook aangekondigd dat zij desnoods naar de rechter zullen stappen. Daar zullen ze dan inzetten op hun eventuele merk- of handelsnaamrechten. Over de merkrechten kunnen we kort zijn: ik zie geen merkregistraties van de lokale Pro-partijen. Dat is ook logisch, want een naam als ProEindhoven geeft precies aan waar de partij voor staat: je bent ergens vóór en je gemeente is Eindhoven. Dat soort beschrijvende namen bezitten volgens de regels van het merkenrecht geen onderscheidend vermogen en kunnen niet als merk geregistreerd worden.
Handelsnaamrecht
Dan naar het Handelsnaamrecht. Handelsnaamrechten ontstaan door het gebruik van de naam van een onderneming. Registratie is niet nodig. Maar is een politieke partij een onderneming? Op zich natuurlijk niet. Echter, een politieke partij verricht natuurlijk wel allerlei handelingen in het economisch verkeer en de Nederlandse rechter lijkt er in het algemeen ook wel van uit te gaan dat ook een politieke partij handelsnaamrechten kan verwerven. Ook in de hiervoor genoemde zaak over de naam PARTIJ MET LEF nam de rechter dat zonder meer aan.
Verwarring?
Maar als dat dan zo is, maakt de naam PRO dan inbreuk op de handelsnaamrechten van ProVeenendaal? Net als in het merkenrecht kent ook het handelsnaamrecht de eis van onderscheidend vermogen. Echter, de lat licht duidelijk wel lager dan in het merkenrecht. Als we er nu eens van uitgaan dat ProVeenendaal als handelsnaam net voldoende onderscheidend is om handelsnaambescherming te krijgen, maakt PRO daar dan inbreuk op? Ook in het handelsnaamrecht geldt het criterium van verwarringsgevaar. Mijn inschatting is dat de toevoeging van de plaatsnaam, zoals Veenendaal of Eindhoven, er voor kan zorgen dat de kiezer wel begrijpt dat dit een andere partij is dan het – landelijk bekende – PRO. Daarbij weeg ik ook het geringe onderscheidend vermogen van deze lokale Pro-namen mee. Dat soort namen hebben een beperkte beschermingsomvang. Als ik PRO was zou ik voorlopig nog niet in paniek raken.
Andere meningen
Echter, als ik de casus op kantoor laat rondgaan, dan blijken er toch ook andere meningen te zijn. ‘Ik zou de verwarring wel aannemen. ProVeenendaal, kan toch snel gezien worden als de lokale afdeling van de landelijke PRO?’, zo stelt mijn collega Volkert. Hmmm, ik kan niet ontkennen dat dat natuurlijk ook een serieus argument is. Heb ik net dit stukje af en dan begin ik plotseling toch flink te twijfelen, helemaal als ik dat logo van ProVeenendaal onder ogen krijg. Verdorie, wat hebben we toch een moeilijk, maar leuk vak. We gaan het zien!
Bas Kist
